00
GRIEKS(E) DANSEN
 
     

Onder het begrip 'dansen' verstaat men die kunstvorm waarbij het gevoel, met behulp van ritmische bewegingen van het lichaam, tot uitdrukking wordt gebracht.

Het leren van Griekse basisdansen is niet moeilijk. Al na het leren van de passen van enkele basisdansen ben je in staat om als totale beginner samen met experts te dansen, want de meeste Griekse dansen geven een danser de keuze om de eenvoudige basispassen te dansen of om allerlei variaties en figuren te doen (net wat het gevoel de danser ingeeft).

Griekenland is een Balkanland. De Griekse muziek, de volksdansen en de kleding van het vaste land lijken dan ook op die van de omliggende landen als Bulgarije, Roemenië, Macedonië, etc. Dat is ook niet zo vreemd aangezien de landsgrenzen in dit gebied vaak zijn verplaatst of zelfs niet bestonden.

In Griekenland is dansen één van de grote (nog levende) Griekse tradities. Er zijn meer dan 300 verschillende dansen bekend. Iedere regio heeft zijn eigen liederen, muziek, dansen en dansstijl, die het karakter van die mensen openbaart.

De meeste traditionele Griekse dansen zijn rei- en cirkeldansen. In feite kunnen de Griekse dansen gescheiden worden in 2 dansstijlen/groepen:-
(a) Syrtos (in rij, slepende dansen)
(b) Pidiktos (dansen springerig karakter)

Natuurlijk komen er ook kruisingen voor.

In bijna alle Griekse dansen hebben de mannen de leidende functie. Zij maken de hoge sprongen en allerlei figuren. Elke danser heeft een eigen stijl en zijn eigen figuren of improvisaties. De vrouwen daarentegen dienen eenvoudig te zijn en met neergeslagen ogen dansen, maar daarnaast een waardige en trotse indruk maken. Samen met het feit, dat hun kledij heel zwaar uitgebreid en overladen met sieraden is, is dit de reden dat de meeste vrouwendansen rustige reidansen zijn, waarbij dus alleen gelopen en dus niet gesprongen wordt. De meeste vrouwendansen vallen onder de rustige Syrtos-categorie.

De namen van de dansen zijn meestal afgeleid van de regio, aantal passen of de vorm waarin de dans wordt gedanst (rei, paren, manier van vasthouden, stijl). Zelfs voor danskenners is het moeilijk om al deze dansen uit elkaar te houden. Laat je echter door dit alles niet ontmoedigen, want in feite hebben deze dansen vaak allemaal hetzelfde aantal basispassen, maar lijken ze net even anders doordat de stijl net even anders is of omdat bijvoorbeeld een voet wordt neergezet in plaats van opgetild. Gewoon doen dus!

 

Korte uitleg dansen

Waar de meeste mensen toch het meest mee zitten zijn de GRIEKSE NAMEN van al die dansen. Behalve moeilijk uit te spreken, hebben sommige dansen meerdere namen. Onderstaand hebben wij geprobeerd om een en ander te verklaren. Mail ons a.u.b. wanneer je toevoegingen hebt of ontdekt dat er iets niet klopt.

Antikristos - Parendans uit Thracië. 4 Passen. Betekent 'tegenover'. Mannen en vrouwen staan tegenover elkaar in twee rijen. Dans met veel variaties.
Baïdouska - Cirkeldans uit Thracië en Roumely voor mannen en vrouwen. Van oorsprong Bulgaarse dans. Bestaan diverse vormen van deze dans.
Ballos - Een eiland menuet. De Ballos is een eilandendans voor paartjes. Alhoewel de naam aan de dans is gegeven door de Venetianen, komt het oorspronkelijk van het oud Griekse woord "Ballizo" wat zich heen en weer bewegen betekent. Het is een verleidingsdans en bevat alle traditionele karakteristieke van een dergelijke dans als: beginnende aantrekkingskracht, het flirten, het tonen van mannelijke kracht en vrouwelijke toewijding, de achtervolging, de weigering of het eventuele versieren of overgave van de vrouw. De nauwe band van de eilanders met de zee is te zien in stappen en bewegingen van de Ballos. De mannelijke dansers doen de bewegingen van een zeemeeuw na, vliegend in vrijheid boven de Egeïsche zee en de vrouwen bewegen zacht en liefelijk als de golven die de rotsen voorzichtig omarmen. De Ballos wordt gedanst op bijna alle Griekse eilanden met een klein verschil in de variaties.
Chaniotikos - (de Kretense syrtos) Rijdans voor mannen en vrouwen met 12 passen. De dans is afkomstig uit de provincie Chania in het westen van Kreta.
Chasapia - Cirkeldans uit Thracië voor mannen en vrouwen. 6 Passen. Lijkt op chasaposerviko.
Chasapikos - Deze mannendans dateert van het Byzantijnse tijdperk. Zij werd toen uitsluitend gedanst door de gezellen van het slagersgilde. Zij wordt nog steeds gedanst, maar in een veranderde, taaie 'Rebetiko'-stijl. Chasapikos is bekend geworden door de film Zorba de Griek.
Dipat - Pontische reidans voor mannen en vrouwen. Over de oorsprong van deze dans bestaat tegenstrijdige informatie. Sommige bronnen noemen het gebied rond Ordu en Giresum, anderen verwijzen, gelet op de afkomst van de muzikanten, naar de oostelijke Pontos.


Ikariotikos - Een zeer snelle reidans voor mannen en vrouwen van het eiland Ikaria. Daedalos had koningin Pasifaë geholpen om door middel van een houten koe overspel te spelen. Bang voor de straf van Minos hielp Pasifaë om Daedalos met zijn zoon Ikaros te vluchten van Kreta, maar alle vluchtwegen via de zee waren door koning Minos afgesloten. Om te vluchten verzamelde zij de veren van allerlei volgens en maakte vleugels van was en veren. De jonge Ikaros was betoverd en vloog hoger en hoger. Toen hij te dicht bij de zon kwam, smolt de was en verdronk hij in de Ikarische zee. Zij lichaam werd begraven op het eiland Ikaria.
Kalamatianos - Reidans voor mannen en vrouwen uit de Peloponesus. Is de Griekse nationale dans en is een variatie van de Syrtos, alleen wat levendiger en gedanst in 7/8 maat. 12 Passen. Dans heeft 4 variaties. 1 draai naar recht en links (voor dames en heren), verder alleen voor mannen 2 Pidima, 3 kathisma, 4 psalidia. Over de herkomst van de naam zijn 2 meningen 1e afkomstig van een liedje en andere dorp Kalamata.
Kerkireko of Rouga - Parendans uit Korfoe of Kerkira, zoals de Grieken het eiland Korfoe noemen. Het is een flirt/liefdesdans die de wandeling (Wolta) van de ongetrouwde meisjes laat zien door de straten (sta sokakia, stis rouges) op het eiland Kerkira.
Kori Eleni - Cirkeldans voor vrouwen uit Macedonië. 5 Passen. (Totaal 15 passen) snel 2 x 5 passen naar links, 5 naar rechts. Begint op tel 2.
Kotsari - De Kotsari wordt beschreven als een Dionysische dans en heeft een zeer hoog tempo met snelle pascombinaties en bewegingen. Deze mannendans zou afkomstig zijn uit de Kaukasus.
Kouseftos - Cirkeldans uit Thracië voor mannen en vrouwen. 8 passen. 'Rendans' vijf passen vooruit, 6e omdraaien en 2 passen achteruit, op de eerste pas omdraaien /vooruit lopen.
Lachana - Pontische reidans waar mannen en vrouwen schouder aan schouder staan, bijna op de plaats springen.
Maleveziotikos of Kastrinos - Reidans uit Kreta voor mannen en vrouwen. 16 passen. Oorlogsdans, voor het eerst in Malevisi gedanst. Malevisi is een gebied in de bergen het oosten van Kreta
Maniatikos - Reidans voor vrouwen en mannen uit Peloponesos met 8 passen, gekruisde handen.
Mantilatos - Parendans uit Thracië voor mannen en vrouwen. 4 passen.
Marias - In Alexandrië, Macedonië (het oude Pella, geboorteplaats van Alexander de Grote), dansen vrouwen een zware dans van ceremonieel karakter. De hoofddracht van de vrouwen herinnert aan de oude Griekse helm. Volgens de legende dat Alexander hen dit privilege schonk, omdat zij eens - door het krijgsveld in te rennen en moedig te vechten - de mannen hielpen een hevig woedende oorlog te winnen). De dans is erg moeilijk. Het langzame motief, ofschoon vrij, heeft wat men noemt een innerlijk ritme. De leidende vrouw laat een zakdoek in jaar hand ronddraaien, hetgeen een nadruk en een speciale stijl aan de dans geeft. Het heeft zo'n ernst in stijl - langzaam ritmische stappen, gecombineerd met de handbeweging - dat men zonder het zich bewust te zijn, wordt teruggeplaatst in de oudheid.
Michanikos - Een rijdans voor vrouwen en mannen van het eiland Kalymnos met een verhaal. De mensen op Kalymnos, die vroeger vooral leefden van de sponsduikerij, dansen een eeuwenoude lokale dans, de MICHANIKOS, het symbool van de sponsduikers, en laat de wil zien van een invalide sponsduiker om weer te dansen zoals toen hij een gezonde jonge man was.
Partalos - Een cirkeldans voor mannen uit Macedonië.
Pentozalis - Een Kretense reidans voor mannen met veel sprongen (pydychtos). Pentozalis betekent 5 stappen. Het is een krijgersdans, die vroeger werd uitgevoerd door volledig gewapende krijgers. Het is een rondedans, de dansers houden elkaar bij de schouders vast en de leider heeft ruimschoots de gelegenheid tot improviseren van prachtige kunstjes en sprongen, zoals in bijna iedere Griekse dans het geval is. Het is een zeer snelle dans met veel (5 bekend) variaties.
Pidichto Rhodou - Deze dans uit Rhodos voor vrouwen en mannen weerspiegelt de bewegingen van de zee. Net zoals de de golven op de rots kunnen beuken maar ook rustig en intense kunnen zijn, zijn de dansbewegingen van de eilandbewoners. De dans begint rustig en versnelt met het ritme, wordt heel intense maar behoudt zijn zachte natuur.
Serra of Pyrichios - Is de beroemdste Pontische mannen dans. Het is een krijgersdans/wapendans (Pyrchios choros), waarin de dansers zeer ingewikkelde en virtuoze pascombinaties maken en zo behendigheid tonen en die eindigt met twee duellerende krijgers met zwaarden en de naaste verwant is van de Pyrrische dans van de oude Grieken. In muzikaal en choreografisch opzicht geeft de Serra de uitvoerder veel vrijheid. Een patroon wordt slecht schematisch vastgelegd. De naam is waarschijnlijk afgeleid van de rivier de Serra bij Platana waar vroeger de bekendste dansers woonden.
Soultana - Cikeldans uit Thracië voor vrouwen. 8 Passen. Gaat langzaam en snel, met de muziek. In het snelle stukje muziek kan kring worden gesloten tot een cirkel..
Sousta - Een springerige (pidiktos) met 3 passen. Sousta betekent 'springveer'. Deze dans wordt meestal gedanst op Kreta en de Dodekanen. De dans heeft verschillende vormen, afhankelijk van eiland. In Rhodos bijvoorbeeld is hij 'golvend' met beperkte sprongen. In Karpatos dansen de mannen de Sousta in de zware en statige vorm, de indruk gevend van Dorische zuilen in beweging. De Kretenzer Sousta wordt gedanst in paren en is een vrolijke springerige dans. Het is een dans waarin een man een vrouw verleidt. Er zijn een aantal variaties mogelijk o.a.: Perasma 1 (jongen laat meisje zien dat hij kan dansen), Perasma 2 (en andersom), etc..
Syganos - Kretense rijdans voor vrouwen en mannen met. 6 passen. Siganos betekent langzaam. Het is de enige langzame dans die op Kreta gedanst wordt. Heeft vele variaties; een snelle aanschuifpas (grigora), draai (strofi), linker been voor kruizen en hakken optillen (ipsoma), 3x stampen etc.. Met deze variaties worden combinaties gemaakt.
Syrtos - Deze cirkeldans wordt al sinds de oudheid door zowel mannen als vrouwen gedanst. Deze cirkeldans, met dezelfde manier van vasthouden, zien wij afgebeeld op oude Griekse vazen en op ontelbare byzantijnse wandschilderingen, terwijl de eerst danser een zakdoek vasthoudt.
Tripati - Cirkeldans uit Thracië voor mannen en vrouwen.
Tsakonikos - Wordt hoofdzakelijk in Tsakonia (Zuid-Peloponesos) gedanst in een 5/8 maat. De dansers houden elkaar stevig bij de bovenarm vast, net of ze proberen elkaar niet te verliezen.
Een oud verhaal zegt dat deze dans de moeizame ontvluchting uit het labyrint van het paleis van koning Minos van Knossos op Kreta door Theseus, koning van Athene, symboliseert. Plutarchus beschrijft in zijn "Leven van Theseus" een soortgelijke dans, uitgevoerd door Theseus en zijn Atheense vrienden, toen zijn tijdens de terugreis naar Athene ankerden bij de eiland Delos om de goden te offeren.
Tsamikos - Trotse dans voor mannen uit Ipirus, mannen springen hoog. Naast de basispas, 3 variaties: 1e op tel 8 naar beneden, sprong omhoog en draai naar links en rechts; 2e op tel 8, 2 x hink op links, sprong op rechterbeen en linkerbeen voor kruizen;
Tik - De Griekse vorm van de Turkse Dik ('rechtop'). De Tik wordt beschouwd als de belangrijkste Pontische dans en wordt ook het meest gespeeld en gedanst. Zoals bij de Omal zijn er twee soorten met verschillende tempo's en pascombinaties:- enkele en dubbele tik.
Zonaradikos - Reidans uit Thracië voor mannen en vrouwen. Mannen staan vooraan. Basis 6 passen en variaties 12 passen. Er bestaan nog meerdere variaties. Betekenis van deze dans elkaar vasthouden aan de riem..